Muzika je važan dio ljudskog života, veoma efikasna u jačanju socijalnosti i univerzalno je iskustvo zajedničko svim poznatim ljudskim kulturama.

Naš doživljaj muzike kreće već sa početkom života – istraživanja govore da novorođenčad pokazuju limbičke reakcije na muziku, a bebe od 5 mjeseci uživaju u kretanju u sinhronizaciji s muzikom. Za odrasle, glavna motivacija za muzikom su doživljavanje i regulacija emocija i raspoloženja.

Muzika angažuje višestruke kognitivne funkcije i podstiče pažnju, koncentraciju, maštu, kreativnost, izaziva sjećanja i emocije, i podstiče maštu i harmoniju kretanja. Sve ovo mijenja hemiju mozga izazivanjem oslobađanja neurotransmitera i hormona (dopamin, serotonin i oksitocin) i aktivira sistem nagrađivanja i prosocijalni sistem. Pored toga, muzika se sve višekoristi za razvoj novih terapija neophodnih za ublažavanje teških bolesti, posebno neuroloških poremećaja i povreda mozga.

Sa brzim razvojem kognitivne neuronauke i tehnologije neuroimaginga, sve je više istraživanja fokusiranih na proučavanje odnosa između muzike i njenih efekata na ljudski mozak. Budući da se muzika suštinski prenosi u obliku zvučnih talasa, njena interakcija sa moždanim talasima oduvijek je bila centar mnogih istraživačkih polja. Istraživanja pokazuju da uticaj muzike na ljude nije samo fokusiran na emocije; muzika ima pozitivan učinak na razvoj mozga i kognitivni razvoj. Kao rezultat toga, mnogi istraživači vide muziku kao potencijalno terapeutsko sredstvo a ne samo kao puku zabavu, na primjer, pokazuje se potencijalni učinak muziko terapije na Alzhajmerovu bolest, anksioznost i rad sa osobama s nedostatkom koncentracije.

Funkcionalne neuroimaging studije o muzici i emocijama pokazuju da muzika može modulirati aktivnost u moždanim strukturama za koje se zna da su ključno uključene u emocije, kao što su amigdala, nucleusaccumbens, hipotalamus, hipokampus, insula, cingulatakorteks i orbitofrontalnikorteks. Potencijal muzike da modulira aktivnost u ovim strukturama ima važne implikacije za upotrebu muzike u liječenju psihijatrijskih i neuroloških problema.
Iako je jedan od najprimetnijih efekata muzike na mozak za sviju nas njen uticaj na naše emocionalno stanje, muzika izaziva i širok spektar fizioloških efekata na ljudsko tijelo, uključujući promjene u disanju, otkucajima srca, provodljivosti kože, krvnom pritisku, temperaturi kože, napetosti mišića i biohemijskim reakcijama.

Muzika takođe može poboljšati naše kognitivne funkcije, uključujući pamćenje, pažnju i koncentraciju. Mnoge studije su pokazale da slušanje muzike tokom učenja ili radnih aktivnosti može poboljšati performanse i pomoći nam da ostanemo fokusirani na zadatke. Ovo se dešava jer muzika može angažovati dijelove mozga koji su povezani sa pamćenjem i učenjem, poboljšavajući našu sposobnost za usvajanje novih informacija.

I stvaranje i izvođenje muzike može imati pozitivne efekte na naše mentalno zdravlje. Muzika se često koristi kao sredstvo izražavanja i komunikacije, posebno kada je teško riječima izraziti svoje misli ili osjećaje. Kroz muziku, možemo izraziti svoje emocije, dijeliti svoje priče i povezati se sa drugima na dubljem nivou.

U zaključku, muzika ima moćan uticaj na naš mozak i može imati duboke efekte na naše misli, osjećaje i ponašanje. Kroz aktivaciju različitih dijelova mozga i lučenje neurotransmitera, muzika može poboljšati naše emocionalno stanje, regulisati naše raspoloženje, poboljšati naše kognitivne funkcije, smanjiti stres i anksioznost, kao i služiti kao sredstvo za izražavanje i komunikaciju. Shvatanje ovih efekata može nam pomoći da svjesnije koristimo muziku u svakodnevnom životu kako bismo poboljšali svoje mentalno zdravlje i blagostanje.

Izvori:
Koelsch, S. (2014). Braincorrelates of music-evokedemotions. Nature reviews neuroscience, 15(3), 170-180.
Speranza, L., Pulcrano, S., Perrone-Capano, C., Di Porzio, U., & Volpicelli, F. (2022). Music affectsfunctionalbrainconnectivity and is effective in the treatment of neurologicaldisorders. Reviews in the Neurosciences, 33(7), 789-801.
Zhang, S. (2020). The positive influence of music on the humanbrain. Journal of Behavioral and Brain Science, 10(01), 95.